Türkiye'de Yerel Yönetişim Kalitesi ve ELoGE
Bu rapor, Avrupa Konseyi’nin Avrupa Yönetişim Mükemmelliği Markası’nın (European Label of Governance Excellence-ELoGE) Türkiye’deki uygulama, yayılım ve gelişim süreci ile kavramsal temellerini, mevzuatla uyumunu, metodolojisini ve geleceğe dair önerileri kapsamlı bir şekilde değerlendirmektedir. Argüden Yönetişim Akademisi öncülüğünde 2022 yılında başlayan ve devamında yürütülen çalışmaları referans alarak hazırlanan rapor, yerel yönetimler, merkezi yönetim, sivil toplum ve akademi için bir deneyim ve gelişim aktarımını hedeflemektedir.
Küresel krizlerin, artan kentleşmenin ve bunlara bağlı değişen toplumsal beklentiler karşısında, yerel yönetimlerin daha bütünsel, kapsayıcı ve etkin bir şekilde fayda üretmesi için yönetişim kalitelerini güçlendirmeye ihtiyaçları var. Özellikle, demokrasinin korunarak güçlendirilmesi, sürdürülebilir kalkınmanın sağlanması ve yaşam kalitesinin sürekli artırılması açısından yerel yönetimlerin iyi yönetişime daha fazla yatırım yapmaları faydalı olacaktır.
ELoGE, Avrupa Konseyi’nin 12 İyi Demokratik Yönetişim İlkesi’ni (2024 güncellemesiyle) bütünsel olarak somut hedef ve göstergelere dönüştüren, kanıt temelli bir değerlendirme ve gelişim çerçevesidir. Yerel yönetimlerin kendi yönetişim kalitesini ölçmelerini, iyileştirmelerini ve uluslararası bir standartla kıyaslamalarını sağlar. ELoGE, yerel yönetimlerde karar kalitesi, kaynak kullanım verimliliği, paydaş katılımı ve iş birliği, şeffaflık, hesap verebilirlik ve nihayetinde tüm paydaşlar ile güven ilişkisinin güçlenmesine katkıda bulunur. Ayrıca uluslararası tanınırlık ve iyi uygulama ağlarına erişim fırsatı sunar.
Türkiye deneyimi, 2022 yılında Sultanbeyli ve Şişli Belediyeleri ile pilot uygulama olarak başladı. ELoGE kullanım hakkı, kazanan belediyelerin yalnızca bir yıl süreyle kullanabilecekleri şekilde verilir, kullanım hakkının devamı için belediyelerin her yıl yeniden başvuru yapılması ve bağımsız bir jüri tarafından değerlendirilmesi gerekir. Türkiye’de belediyelerin ELoGE’ye gösterdiği ilgi her yıl artıyor. 2025 yılı başvuru sonuçları itibarıyla 16 belediye ELoGE’yi almaya hak kazandı. Bu süreç, belediyelerde iyi yönetişim kavramının somutlaşmasına, ölçme-değerlendirme ve sürekli geliştirme kültürünün gelişmesine katkı sağladı. Süreçte;
- liderlik kurumunun daha fazla ilgi göstermesi
- yönetişim kültürünün tüm birimlere yaygınlaştırılması
- kapasite farklarının giderilmesi
- katılımın derinleştirilmesi
- teknolojiden daha etkin biçimde yararlanılması gerektiği tespit edildi.
Bu bağlamda;
- öncelikli olarak merkezi yönetim ve belediye birliklerinin destekleyici rolünün
- yerel yönetimlerde yönetişim kalite birimlerinin kurulmasının
- yönetişim çalışmalarının sürekli gelişmesinin desteklenmesini
- yapılan çalışmaların raporlanmasının
- dijitalleşme ile entegrasyonun sağlanmasının
- mali teşvik mekanizmalarının geliştirilmesinin faydalı olacağı değerlendiriliyor.
ELoGE, bir marka olmanın ötesinde, yerel yönetimlerde demokrasi ve iyi yönetişim kültürünü kalıcı kılmayı ve sürekli geliştirmeyi hedefleyen bir dönüşüm aracı olarak ele alınmalıdır. Türkiye’deki dört yıllık deneyim, bu aracın somut faydalarını ortaya koydu ve öneminin gelecek dönemde artacağını gösterdi. Bu çerçevede, farklı ölçeklerde faaliyet yürüten kamu, sivil ve özel sektör aktörlerinin iş birliği içinde ELoGE’yi ve temsil ettiği dönüşüm yaklaşımını tüm yerel yönetimlere yayması ve kurumsal işleyiş ile faaliyetlerine entegre etmesi, daha demokratik, adil, refah içinde ve güvenilir bir geleceğin inşasına önemli katkılar sağlayacaktır.
